حسين قرچانلو
65
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
مسجد را بدان بازخوانند و در جانب مشرق آن مسجد ، رواقى است و قبر يوشع بن نون در آنجاست و در زير آن دكّان ، قبر هفتاد پيامبر است كه بنى اسرائيل ايشان را كشتهاند . در شهر طبريه حصيرى مىسازند كه مصلّى نماز از آن است و در همانجا به پنج دينار مغربى خريد و فروش مىشود . در جانب غربى شهر كوهى است و گور ابو هريره آنجاست ، در بيرون شهر ، در سمت قبله ؛ اما كسى نمىتواند آنجا به زيارت برود ؛ چون مردم آنجا شيعهاند و چون كسى به زيارت رود ، كودكان غوغا و بر آن شخص حمله كنند و او را زحمت دهند و سنگ اندازند . از اين سبب من نتوانستم زيارت آن موضع كنم . « 1 » ادريسى در قرن ششم هجرى ، اطلاعات ناصرخسرو را دربارهء طبريه تأييد و از حصيرهاى آن به نام حصير سامانيه ياد كرده است . ادريسى از گرمابههاى متعدد و معروف طبريه نيز ياد كرده ، و مىگويد : از آن جمله گرمابه دماقر و آن بزرگترين گرمابه شهر است كه آب آن هنگام بيرون آمدن چنان گرم است كه در آن تخممرغ پخته مىشود . ديگر ، گرمابهء لؤلؤ است كه از دماقر كوچكتر است . در سمت جنوب شهر ، آبگرمهاى بسيارى است ؛ مانند چشمهء موقعين و چشمه شرف و چشمههاى ديگر كه آب آنها به درياچه مىريزد و از نواحى مختلف ، مردم دردمند و از پاافتادگان و فلجها و بيماران امراض پوستى و كسانى كه جرب دارند به آنجا مىروند و براى استفاده از آن آبها سه روز در آنجا مىمانند و به اذن پروردگار از آن آبها درمان مىشوند . « 2 » ابن جبير ، سيّاح قرن ششم هجرى كه شام را ديده ، در وصف بيابان طبريه مىگويد : اين بيابان به سبب سهولت راه ، معبر كاروانهايى است كه از دمشق مىآيند ؛ اما كاروانهايى كه از راه تبنين مىگذرند به سبب گلآلودگى و باتلاقى بودن راه از استر استفاده مىكنند . در بيابان طبريه قبرهاى بسيارى از پيامبران عليهم السلام قرار دارد ؛ از جمله شعيب و سليمان و يهودا و روبيل و دختر شعيب ، همسر موسى ( ع ) . « 3 » ياقوت در آغاز قرن هفتم هجرى آنچه را جغرافيادانان قبل از او دربارهء طبريه گفتهاند ، تأييد كرده است و اضافه مىكند كه از شگفتيهاى اين شهر ، ساختمانى
--> ( 1 ) . سفرنامه ؛ ص 24 - 25 . ( 2 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 363 - 364 . ( 3 ) . سفرنامه ابن جبير ؛ ص 376 .